Overdenking voor vandaag: Maar de wijsheid waar moet je haar zoeken?

Mijnbouw is al een oeroud vak. Het vraagt om kennis, deskundigheid, het juiste gereedschap, en om volharding en doorzettingsvermogen om te zoeken en te vinden. Het vraagt om veel inspanning en het is heel zwaar werk, werk voor sterke handen en goede spieren. Toch vraagt het ook om een helder brein en een scherpe blik, en een uitstekende kennis van de geologie, wil het succesvol zijn.

Het is een vak voor mensen die bereid zijn alles te riskeren in hun jacht op het uiteindelijke doel. Het zoeken naar wijsheid lijkt daarom veel op het zoeken naar zilver. Beiden zijn moeilijk te vinden, maar de inspanning loont. Het zoeken naar wijsheid is een levenslange bezigheid, en het antwoord op de vraag hoe je dat doet, beslaat een groot deel van het boek Spreuken. Meteen al in de eerste, lange zin van Spreuken 2, die begint met de woorden:

“Mijn zoon, als je in acht neemt wat ik zeg …”

en eindigt met

“… dan zul je ontdekken wat ontzag voor Jehovah is, dan zul je kennis van God verwerven.”

Elders wordt ons verteld dat de vreze voor Jehovah (God) het begin van de wijsheid is; als wij wijsheid willen zoeken, moeten wij daarom de instructies volgen die ons worden gegeven. Wij moeten (Spreuken 2:2-5):

1. een open oor hebben
2. een geest hebben die naar inzicht neigt
3. erom vragen de dingen te mogen begrijpen
4. om scherpzinnigheid roepen
5. ernaar zoeken als was het zilver
6. ernaar speuren als naar een verborgen schat

De eerste vier instructies hebben te maken met de respons van onze zintuigen. Zij beschrijven hoe onze hersens en ons hart bezig moeten zijn met de zaken van God:

• we moeten voortdurend luisteren naar het Woord van God door dat te lezen en te bestuderen
• we moeten ons voortdurend laten leiden door Gods woorden en boodschappen
• we moeten voortdurend bidden om meer begrip van wat die betekenen
• we moeten voortdurend vragen om meer inzicht in de diepte van die betekenis

Maar de laatste twee instructies zijn ontleend aan de mijnbouw. Want het zoeken naar wijsheid lijkt op een mijnexpeditie. We vinden in de Schrift maar weinig verwijzingen naar de mijnbouw, maar een veelbetekende passage vinden wij in het boek Job, hoofdstuk 28. Job begint met een uitgebreide beschrijving van de grote moeite die de mens moet doen om allerlei metalen uit de diepte der aarde te winnen:

De mens verdrijft de duisternis, hij dringt door tot in het binnenste der aarde, tot aan de steen van diepst verborgen donkerte. Hij hakt een schacht, daalt af in de verlatenheid, tot waar zijn voet geen steun meer vindt (vs 3-4)

Na te hebben aangegeven dat de mens zich daarvoor moet begeven in een omgeving waar geen enkel dier, hoe machtig ook, zich ooit zou wagen, gaat hij verder met een beschrijving van de inspanning die de mens zich getroost om de door hem begeerde buit te bemachtigen:

De mens zet het houweel in het gesteente, hij keert de bergen om vanaf hun voet. In de rotsen hakt hij tunnels uit en zijn oog ontdekt hun kostbaarheden. Hij damt de ondergrondse stromen in en brengt naar het licht wat diep verborgen is. (vs 9-11)

Maar dan begint hij over het vinden van wijsheid. Zelfs met inzet van al dergelijke inspanning zou je de wijsheid niet kunnen winnen, want om te beginnen weet niemand waar je die zou moeten zoeken:

Maar de wijsheid – waar moet je haar zoeken, en het inzicht – waar is het te vinden? Geen sterveling kent de weg erheen, de wijsheid is niet in het land der levenden. De oervloed zegt: ‘Ze is niet bij mij,’ de diepste zee: ‘Bij mij evenmin.’ (vs 12-14)

Is er dan een andere manier om wijsheid te verwerven? Zou je het voor veel geld kunnen kopen bij een handelaar in kostbaarheden?
Nee, ook dat is niet mogelijk:

De wijsheid is niet te koop voor enig goud, noch kan ze in zilver worden afgewogen. Kostbaarder is ze dan het goud van Ofir, dan de duurste onyx of saffier. Ze wordt niet geëvenaard door goud of glas, niet verworven voor schalen van het fijnste goud. Vergelijk haar niet met robijnen of kristallen, een buidel wijsheid is meer waard dan parels. Topaas uit Nubië kan haar niet evenaren, ze is kostbaarder dan zuiver goud. (vs 15-19)

Is de toestand dan hopeloos? Zal wijsheid voor altijd buiten ons bereik blijven?
Nee, er is een manier om wijsheid te verwerven: God kent haar en, wat meer is, Hij stelt haar aan de mens ter beschikking:

Maar van waar stamt de wijsheid dan, en het inzicht – waar is het te vinden?

De wijsheid is verborgen voor de blik der levenden … Maar God kent haar wegen en hij weet waar ze verblijft … En hij sprak tot de mens:

‘Ontzag voor de Heer – dat is wijsheid; het kwaad mijden – dat is inzicht.’ (vs 20-21,23,28)

Wijsheid wordt ons hier dus voorgesteld als moeilijker te vinden dan zilver en dat schetst het als iets dat kostbaarder is, veel kostbaarder, dan zilver. Maar wij moeten bovenal weten wat wijsheid eigenlijk is. Zoals een mijnwerker in staat is om de kostbare metalen te herkennen, of in elk geval de kenmerken van de ertshoudende rots, zo moeten wij in staat zijn om de kenmerken van de wijsheid te herkennen.

Wat is wijsheid?

Het is moeilijk te definiëren; het heeft vele facetten, die door verschillende mensen op verschillende manieren waargenomen worden.
Toch zijn er bepaalde karakteristieken die, als wij ze eenmaal kennen, door ieder van ons gemakkelijk te herkennen zijn.

− Wijsheid is vooral praktisch. We zullen haar eerder aantreffen in de werkplaats dan in de studeerkamer, eerder in onderling contact dan in eenzaamheid. Wijsheid komt voort uit onderricht, ze is aanwezig bij mensen die zich bewust zijn van de lessen die zij hebben geleerd in de school van het leven, en die bereid waren om die te leren.

− Wijsheid is inzicht om onderscheid te kunnen maken tussen goed en kwaad, maar ook je bewust zijn van de gevolgen van een bepaalde koers. Dat eerste is vrij gemakkelijk, maar het tweede is veel moeilijker.

− Wijsheid is verstandig handelen: oprecht en bezonnen blijven tegenover dwaasheid. Wanneer anderen zich laten verleiden tot onbezonnen handelen, blijft de wijze mens nuchter en houdt vast aan zijn oordeel en zijn principes.

− Wijsheid is begrip: het onderscheid kunnen maken tussen belangrijk en onbelangrijk, tussen fundamenteel en bijkomend. Wat wij geloven, zeggen en doen is belangrijk. Wat de maatschappij – onze bazen, onze bestuurders, en anderen in dergelijke posities – belangrijk achten, is vaak in werkelijkheid maar van ondergeschikt belang.

Wijsheid doorziet het verschil en zoekt naar het ware perspectief.

− Wijsheid is “de wegen van God kennen”. Wanneer wij vertrouwd raken met God en Zijn gedachten, en Zijn daden leren kennen, is onze respons anders dan voorheen. Wij leren wijs te zijn door Zijn Naam te vrezen, niet in de zin van bang zijn, maar in de zin van respect hebben voor zijn Woord.

En hoe kunnen wij die wijsheid vinden? Hoe kunnen wij effectiever zoeken naar datgene dat kostbaarder en zeldzamer is dan zilver?

Wij moeten acht geven op onze Meester, de heer Jezus Christus, Hij die zelf de belichaming van de Wijsheid was. We moeten luisteren naar zijn woorden, zijn antwoorden overwegen, op zijn daden letten en er naar streven in zijn voetspoor te volgen. Van hem werd geprofeteerd:

Maar uit de stronk van Isaï schiet een telg op, een scheut van zijn wortels komt tot bloei.

De geest van Jehovah zal op hem rusten: een geest van wijsheid en inzicht, een geest van kracht en verstandig beleid, een geest van kennis en eerbied voor de Adonai.
Hij ademt eerbied voor Jehovah; zijn oordeel stoelt niet op uiterlijke schijn, noch grondt hij zijn vonnis op geruchten. Over de zwakken velt hij een rechtvaardig oordeel, de armen in het land geeft hij een eerlijk vonnis.
Hij tuchtigt de aarde met de gesel van zijn mond, met de adem van zijn lippen doodt hij de schuldigen. (Jesaja 11:1-4)

Dat zijn daarom de eigenschappen die ook wij moeten nastreven. Zulke eigenschappen stellen ons aan de ene kant in staat snel Gods wegen te onderscheiden, en aan de andere kant langzaam te reageren op wat we zien en horen van onze medemens. Onze zoektocht naar wijsheid stelt daarom de volgende eisen aan ons:

• Meer luisteren, minder praten.
• Verstandiger aandacht voor anderen, minder kritiek.
• Dankbaarder lof voor elkaar, minder zelfingenomenheid.

Samengevat is wijsheid de motivatie van het geestelijk leven, en de drijfveer van ieder die aan zijn Meester gelijk wil zijn. De mijnwerker bezit kennis en deskundigheid, het noodzakelijke gereedschap en boven alles de bereidheid om alles te riskeren, in zijn zoeken naar zilver en goud. En dat moet evenzo gelden voor de discipel, in zijn zoektocht naar wijsheid. De totale toewijding, in volledige vastberadenheid, van de een, is een passend beeld voor de ander. Geen wonder dan dat het boek Spreuken zoveel nadruk op de wijsheid legt:

Acht de wijsheid hoog, dan geeft ze je aanzien, ze strekt je tot eer wanneer je haar omhelst.
Ze legt een sierlijke krans om je hoofd, schenkt je een luisterrijke kroon. (Spreuken 4: 8-9).

CE/ CT (met toestemming vertaald uit “Tidings”)

+

Voorgaand

Overdenking voor vandaag: Afscheid van mislukking

Geef een reactie - Give a reaction

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.