1 en 14 Nisan – Herinnering van oude wereld en denken aan nieuwe wereld

Met het ingaan van zondag 14 maart 2021 zijn we beland in de herinneringsdag van 1 Nisan, waarop men kijkt naar het ontstaan van de wereld met daarin de mens geplaatst door God. Sommigen zullen dan aanhalen of we niet naar 1 Tishrei moeten kijken om die dagen van ontstaan van het universum te gedenken. Anderen vragen zich dan weer af waarom wij die dagen zouden moeten herdenken.

In wezen kan men natuurlijk elke dag gebruiken om onszelf te herinneren aan tijden dat er niets dan donkerte en chaos was. Het was uit die chaos en leegte dat de Oppermachtige Maker God, door Zijn Spreken dingen tot ontstaan bracht. Een hele wereld kwam door Gods Woord tot ontstaan.
In die wereld plaatste Jehovah God dan de mens.

Een sjofar spelende man

Bij een herinnering willen wij iets naar voor brengen dat wij willen onthouden. Het Joodse Volk was zich er heel bewust van dat er bepaalde zaken niet mochten vergeten worden en dat men moest onthouden wat er gebeurd was. Met dit doel gebruikten zij verhalen zo dat zij die te herinneren gebeurtenissen makkelijk konden overdragen aan de volgende generatie. Maar hun Maker en God droeg hen ook op bepaalde momenten uit hun geschiedenis zeker niet te vergeten en die als apart geplaatste dagen (of ‘heilige dagen’) te herinneren. Om mensen op te roepen voor zulk een dag van herinnering werd er soms ook op een ramshoorn geblazen. (Maar hoorns van andere ritueel reine dieren, zoals geiten of antilopen, kunnen ook wel als sjofar of sjoufer gebruikt worden.)

In België gaat het akademisch jaar in op 1 september, een dag voorgaand op de dag dat Joden Gods eerste daad van de schepping herdenken dit jaar. Want op 7 september 2021 zullen zij 1 Tishrei of  de zesde dag van de schepping herdenken, waarop God zei:

‘Laten we de mens maken naar Ons beeld, naar Onze gelijkenis; en laat hen heersen over de vissen van de zee en over de vogels in de lucht, en over het vee en over de hele aarde … ” (Genesis 1:26).

Dan gedenken zij dat  Jehovah God de mens vormde uit het stof van de aarde, en de levensadem in zijn neusgaten blies zodat deze een levende ziel werd. (Genesis 2: 7). Toen nam de Elohim de man en plaatste hem in Zijn Koninklijke Tuin, de Hof van Eden, om die te bewerken en te onderhouden  (Genesis 2:15).  Wat daar in die Tuin gebeurde veranderde heel Gods Plan, in die zin, dat Hij voor een aanpassing moest zorgen. Wat Hij daar toen in die vroege dagen van de mensen uitsprak is deze weken van heel groot belang om in herinnering te brengen.

De mens die God geplaatst had in die prachtige wereld, waar hij alles had wat hij maar nodig had, ging in de fout, wat wij “de eerste zonde” van de geschiedenis noemen, waarbij hij het goddelijke gebod overtrad om niet te eten van de “boom van kennis van goed en kwaad“. Door hun daad van ongehoorzaamheid aan God werden Adam en Eva uit de hof verbannen en werd de mensheid  onderworpen aan dood, arbeid en morele verwarring.

Voor dat God hen verbande uit de Tuin van Eden sprak God een belofte uit dat er uit een vrouw een mens zou komen die dat kwade kon vernietigen en zo de vloek van de dood ten einde kon brengen. Dit kon de mens nu hoop geven en het is bij die hoop dat Christadelphians hun energie en levenslust plukken. Want wij zijn verzekerd dat datgene wat wij in deze komende dagen herinneren voor de mensheid van zeer groot belang is. Het is namelijk het keerpunt voor die oude wereld om over te gaan naar een nieuwe wereld.

De lente is de tijd dat wij ook aan nieuw leven denken. Ook al mag maart ook wat voorjaarsstormen mee brengen is het een periode waar velen na de donkere dagen van de winter naar uitkijken. Toch nemen wij binnenkort ook in ons hoofd op om aan een donker of triestig gebeuren te denken.

Wij geloven namelijk dat die in de Tuin van Eden gemaakte belofte werkelijkheid is geworden met de geboorte van Jezus Christus, zodat het Woord van God in het vlees kwam.

“ In het begin was het Woord en het woord was bij God en het Woord was God.” (Joh 1:1 WV78)

Maar als wij verder lezen komen we te horen waarin de apostel Johannes met zijn mede apostelen was komen te geloven, namelijk dat na de gruwel die over hun leermeester was gekomen? door die daad van opoffering een nieuwe wereld kon komen te ontstaan.

“2 Dit was in het begin bij God. 3 Alles is door Hem geworden en zonder Hem is niets geworden van wat geworden is. 4 In Hem was leven, en dat leven was het licht der mensen. 5  En het licht schijnt in de duisternis maar de duisternis nam het niet aan.” (Joh 1:2-5 WV78)

Op 1 Nisan, dat dit jaar vandaag valt, wordt er gedacht aan het ontstaan van de oude wereld. De wereld die God eerst voor ogen had maar door toedoen van de mens besmet is geraakt en vol moeilijkheden en lijden is gekomen.  Het was ook op die 1st Nisan dat Jehovah in het jaar 1313 vGT, twee weken voor de uittocht, Mozes de nieuwe maansikkel toonde en hem les gaf over de instelling van de Joodse kalender en de geboden voor het apart plaatsen van deze nieuwe maand.

“ ‘Deze maand moet gij beschouwen als de beginmaand, als de eerste maand van het jaar.” (Ex 12:2 WV78)

Zo begon men met de maankalender die Joden sindsdien nog altijd volgen. Het was het eerste gebod  dat aan de pas geboren natie Israël werd gegeven, zelfs vóór de uittocht uit Egypte. Een volgende gebod zou zijn dat men de avond voor de Uittocht van Egypte zou moeten herinneren tot het einde van de dagen. Zo is dat voor iedereen die God lief heeft een op te volgen ‘heilige dag’.

Nog belangrijker wordt het wanneer men weet dat de Joods Nazareense leermeester Jeshua, Jezus Christus, bij die herdenking een nieuwe herdenkingsdag kwam in te stellen. Namelijk 14 Nisan of Erev Pesach (‘Eve of Passover‘) – De avond van de eerste Seder dat wij op zaterdag 27 maart zullen vieren.
Op een aantal plaatsen in de Bijbel staat dat het Pascha op de 14e van Nissan valt, maar de Joodse kalender laat het Pascha zien dat de volgende nacht begint, en dat is al de 15e van Nissan. Maar dit komt omdat het Pascha gebeuren meerdere dagen omvat en dat voor de volgers van Christus die gebeurtenis waarbij Jezus die avond samen kwam in de bovenkamer te Jerusalem, om samen het avondmaal te nuttigen, zo belangrijk is omdat hij daar een nieuw verbond sloot.

“5 De veertiende dag van de eerste maand, tegen zonsondergang, is het pasen ter ere van Jahwe. 6 De vijftiende dag van die maand is het feest van de ongezuurde broden ter ere van Jahwe; dan moet gij zeven dagen ongezuurd brood eten.” (Le 23:5-6 WV78)

“17  Op de eerste dag van het ongedesemde brood kwamen de leerlingen Jezus vragen: ‘Waar wilt Gij dat wij het paasmaal voor U gereed maken?’ 18 Hij antwoordde: ‘Gaat naar de stad en zegt aan die en die: De Meester laat weten: Mijn uur is nabij; bij u wil Ik met mijn leerlingen het paasmaal houden.’ 19 De leerlingen deden zoals Jezus hun had opgedragen en maakten het paasmaal gereed. 20 Toen de avond gevallen was, lag Hij met de twaalf leerlingen aan.” (Mt 26:17-20 WV78)

“26  Onder de maaltijd nam Jezus brood, sprak de zegen uit, brak het en gaf het aan zijn leerlingen met de woorden: ‘Neemt, eet; dit is mijn Lichaam.’ 27 Daarna nam Hij de beker en na het spreken van het dankgebed reikte Hij hun die toe met de woorden: ‘Drinkt allen hieruit. 28 Want dit is mijn Bloed van het Verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden. 29 Maar Ik zeg u: van nu af zal Ik niet meer drinken van wat de wijnstok voortbrengt tot op de dag waarop Ik met u, nieuw, zal drinken in het Koninkrijk van mijn Vader.’” (Mt 26:26-29 WV78)

Om die reden houden wij ook na zonsondergang een herdenkingsmaal of Herinneringsmaal, op 27 maart, waarbij wij de symbolen van Jezus offerdood in gedachten nemen.

De apostelen zaten in de realiteit van de dag. Zij hielden zich met Jezus aan de Joodse feesten en daar zaten zij nu met hem aan de tafel om te horen dat dit het laatste maal met hem ging zijn. Dat hij weg zou gaan bedroefde hen en dat er bloed zou vergoten worden voor een nieuw verbond leek hen zo wreed. Voor maanden hadden ze intens samen geleefd met die Nazareen en toch kwamen ze te horen dat één van hen Jezus zou verraden en een ander zou ontkennen dat hij met Jezus was geweest.

Ontkenning zou dan ook het te herkennen onderdeel van hun leven zijn. In welke mate is er ontkenning in ons leven. Tijdens zijn toespraken had Jezus gesproken over getrouwheid aan de hemelse Vader, de Enige Ware God. Hoe waren mensen bereid om Die God te eren en naar Zijn Koninkrijk toe te groeien?

Zij hadden hun ‘eigen wereld’ in de steek gelaten om met Jezus een nieuw leven aan te gaan. Daarbij kregen ze te horen dat iedereen hem zou moeten komen te volgen indien zij een heel andere wereld wensten in te gaan dan deze waar zo veel leed in is. Zij hadden zich tevreden gesteld met de kledij en voedsel dat ze hadden en hadden eigenlijk niet te klagen gehad voor de tijd die ze met hun leermeester spendeerden. OOk hadden ze geleerd dat ze mensen moesten gaan vermanen. Ze moesten de rijken in hun wereld de instructie geven niet arrogant te zijn en hun hoop niet op onzekere rijkdom te vestigen maar op God, die ons rijkelijk voorziet van alles waarvan we kunnen genieten.

“ Vermaan de rijken van deze wereld dringen niet hoogmoedig te zijn en hun hoop niet te stellen op de ongewisse rijkdom, maar op God die ons alles rijkelijk te genieten geeft.” (1Ti 6:17 WV78)

“ Zo bezorgen zij zich een goede belegging voor de toekomst, om eenmaal het leven te verwerven dat waarlijk leven is.” (1Ti 6:19 WV78)

Jezus had hun meermaals van een ander leven gesproken, als het ware van een nieuw tijdperk waarbij al het oude teniet gedaan zou zijn. Jezus was zelfs zo ver gegaan hen te vragen om geen deel te zijn van deze wereld.

“ Als gij van de wereld zoudt zijn, zou de wereld liefhebben wat haar toebehoort. Daar gij echter niet van de wereld zijt, maar Ik u uit de wereld heb uitgekozen, daarom haat de wereld u.” (Joh 15:19 WV78)

Pas later zouden zij begrijpen dat zij met Jezus konden komen in een andere wereld … een nieuwe wereld … een wereld die God toe behoort. Maar eerst moesten zij zien hoe dat die wereld van zonde eerst aan een paal, in het zicht van allen, moest opgehangen worden om af te sterven.

Op de dag die wij komend weekend in herinnering nemen herdenken wij ook dat men Jezus daar in de toekomstige stad van die nieuwe wereld ophing aan een paal.

“ Het was het derde uur, toen ze Hem kruisigden.” (Mr 15:25 WV78)

25 Het was het derde uur toen ze hem aan een paal hingen. (Markus 15:25 Nieuwewereldvertaling van de Bijbel studie-uitgave)

Van Christus hadden zij gelezrd dat zij Jehovah God als regeerder meer moesten gehoorzamen dan mensen. Met de herinneringsdag nemen wij ook tijd om te herdenken hoe Die God boven alle goden Jezus verhoogd heeft.

“29 Maar Petrus en de andere apostelen gaven ten antwoord: ‘Men moet God meer gehoorzamen dan de mensen. 30 De God van onze vaderen heeft Jezus ten leven gewekt, aan wie gij u vergrepen hebt door Hem aan het kruis (het stuk hout) te slaan.” (Hnd 5:29-30 WV78)

Pas na de dood, verrijzenis en ten hemel opneming van Jezus kwamen zij echt tot het besef wat de draagkracht van hun leermeester was.

“31 Hem heeft God als Leidsman en Verlosser verheven aan zijn rechterhand om aan Israel bekering en kwijtschelding van zonden te schenken. 32 Van dit alles zijn wij getuigen, maar ook de heilige Geest, die God geschonken heeft aan wie Hem gehoorzamen.’” (Hnd 5:31-32 WV78)

In gehoorzaamheid aan God houden wij die herinneringsdag aan en beseffen wij dat met de ophanging van Jezus ook de zonde aan die paal werd opgehangen tot vernietiging en daarbij nieuw leven is gekomen.

30 De God van onze voorvaders heeft Jezus, die jullie hebben gedood door hem aan een paal te hangen, uit de dood opgewekt.+ 31 God heeft hem als de Voornaamste Leider+ en Redder+ tot zijn rechterhand verhoogd,+ zodat Israël berouw kan hebben en vergeving van zonden kan krijgen.+ (Handelingen 5.30-31)

Het is dankzij deze man die geboren is in de stad van koning David (Bethlehem) en opgegroeid is in Nazareth, dat wij bevrijding van zonde hebben gekregen. Zoals de Israëlieten bevrijd werden van slavernij zijn wij nu ook bevrijd van een nog veel eregere slavernij.

“38 Weet dan, mannen broeders, dat aan u wordt verkondigd dat ge door Hem vergiffenis van zonden kunt verkrijgen; de volledige rechtvaardiging die ge in de Wet van Mozes niet hebt kunnen vinden, 39 zal ieder die gelooft verwerven in Hem.” (Hnd 13:38-39 WV78)

“ Van Hem leggen alle profeten het getuigenis af, dat ieder die in Hem gelooft, door zijn Naam vergiffenis van zonden verkrijgt.’” (Hnd 10:43 WV78)

Dat is een zeer belangrijk aspect dat wij als mens niet mogen vergeten. God vraagt ons om geloof te hebben in Zijn zoon, die Zijn rechtvaardige dienaar is.

“ Omwille van het doorstane lijden zal hij het licht mogen zien en met kennis verzadigd worden. Mijn rechtvaardige dienstknecht zal velen rechtvaardig maken, doordat hij hun zonden draagt.” (Jes 53:11 WV78)

Christus droeg onze zonden en liet ze met hem opgehangen worden aan een stuk hout, zodat ze in de vernietiging konden gebracht worden, verteerd door vuur of vergaan tot stof. Door Jezus zijn wonden kunnen wij nu als genezenen in een nieuwe wereld stappen.

“ In zijn eigen lichaam heeft Hij onze zonden op het kruishout gedragen, opdat wij aan de zonden zouden afsterven en gaan leven voor gerechtigheid. Door zijn striemen zijt gij genezen.” (1Pe 2:24 WV78)

“ Hij werd doorstoken om onze weerspannigheid, om onze zonden gebroken; hij werd gestraft; ons bracht het vrede, en dank zij zijn striemen is er voor ons genezing.” (Jes 53:5 WV78)

Toen Jezus daar nog bij hen was en de maaltijd deelde met hen, waren de apsotelen nog zwak. Zij moesten toen ook nog komen te zien hoe Jezus die avond gevangen genomen zou worden en later op de dag, toen de zon al over haar hoogtepunt was, aan een paal zou worden opgehangen en sterven. En dat moest allemaal gebeuren omdat Jezus zich als loskoopoffer aan zijn hemelse vader aanbood.

“ Want Christus is voor goddelozen gestorven op de gestelde tijd, toen wij zelf nog geheel hulpeloos waren.” (Ro 5:6 WV78)

“ zoals ook de Mensenzoon niet gekomen is om gediend te worden, maar om te dienen en zijn leven te geven als losprijs voor velen.’” (Mt 20:28 WV78)

“ En zoals door de ongehoorzaamheid van een mens allen zondaars werden, zo zullen door de gehoorzaamheid van Een allen worden gerechtvaardigd.” (Ro 5:19 WV78)

De apostelen ware geroepen door Jezus om hem te volgen. Tijdens zijn kort publiek optreden toonden zij gehoorzaamheid aan Jezus. Na zijn dood waren zij eerst zo bang zich in het openbaar te begeven dat ze zich schuil hielden. Ze begrepen het niet hoe het zo ver kon komen dat ze hun meester hadden moeten begraven terwijl ze hoopten dat hij hen van de Romeinen zou verlossen en hun koning zou worden.

Maar nadat Jezus aan hen verschenen was en deze God Zijn Kracht over hen had laten komen, begrepen zij dat er met die dood van Jezus een nieuw tijdperk intrad, waarbij de vrede van Cchristus kon heersen.

Jezus had meermaals gesproken over Gods Plan met de wereld en hoe hij hierin een rol zou spelen. Jezus had er op aangedrongen om zich voor te bereiden op die tijden die nog zouden komen en waarop de mens zal moeten gaan bewijzen dat hij waardig zal zijn om door die nauwe poort te gaan van dat beloofde koninkrijk.

De apostelen waren er van overtuigd geworden dat hun leermeester die man was om in die neiuwe wereld te geraken. Ook beseften zij dat als ze in de nieuwe wereld willen leven, en daar ook na Christus’ duizendjarige regering willen blijven leven, dat ze dat eeuwige leven stevig moesten vastgrijpen. Ze maakten het daarom ook duidelijk aan iedereen die het kon horen dat we de zonden van ons moeten afwerpen enop zulke wijze moeten leven dat er uit blijkt dat we het einde elk moment verwachten. Ook moeten we ons nu al op het leven in de nieuwe wereld voorbereiden en er als het ware deel van uit gaan maken.

Jezus heeft voor ons de weg geopend om naar die nieuwe wereld toe te gaan.
Deze dagen denken we er aan hoe het in de oude wereld verkeerd kon lopen en hoe God een oplossing voorzag. Met die oplossing die aan een paal werd gehangen met als opschrift “Koning der Joden”, werd de banvloek van de zonde teniet gedaan. Hierdoor kunnen wij ons nu ook rechtstreeks tot God wenden, maar ons ook gelukkig prijzen dat wij daar nu ook een bemiddelaar voor ons hebben.
Dankzij zijn zoenoffer kunnen wij het licht aan het einde van de tunnel zien.

In de oude wereld waren wij erg gebonden of slaaf van ons vleselijk leven. Maar nu beseffen wij dat het geestelijke leven veel voornamer is. Hoewel we in de nieuwe wereld in materieel opzicht niets tekort zullen komen, zullen we het meest gelukkig worden van het feit dat in onze geestelijke behoeften zal worden voorzien.

“ ’Zalig de armen van geest, want aan hen behoort het Rijk der hemelen.” (Mt 5:3 WV78)

Geestelijke activiteiten zullen het belangrijkst voor ons zijn en we zullen echt genieten van onze dienst voor Jehovah. Bij het geloof in de opgehangen heer, hebben wij het volste vertrouwen dat Jehovah God, Jezus zijn offergave aanvaard heeft en dat Hij ons nu wil ontvangen als één van Zijn kinderen.

“ Vertrouw op de Heer, doe wat goed is, hoed uw trouw in het land waar gij woont.” (Ps 37:3 WV78)

Wij moeten niet wachten tot het einde der tijden er zal zijn, maar horen nu al prioriteit te geven aan geestelijke zaken, zodat wij goed bereidt een zalig leven in de toekomst mogen tegemoet gaan.

+

Voorgaand

Leer ons herinneren

Gedachte voor 2 januari 2018

Vertrouwen, Geloof, Roepen en Toeschrijving aan Jehovah #3 Stem van God #1 Schepper en Zijn profeten

Christus in Profetie #9 De psalmen (3) Van wie er in de Boekrol geschreven staat

Overdenking: De vertrouwelijke omgang van God is met wie Hem vrezen (Psalm 25:14)

++

Vindt ook te lezen

  1. Kijk naar 1 Nissan, 5781 of zondag 14 maart 2021
  2. Het begin van alles
  3. Van chaos naar ordelijkheid
  4. Voorziening van leven
  5. Terugblikkend op de eerste mens en eerste gebeurtenissen 1 Ontstaan en plaatsing eerste mens
  6. De Schepper achter eerste levende wezens
  7. Bereshith 2:4-14 Adem en leven plaatsing door de Elohim God
  8. Is daar een veroorzaker van alles
  9. Jehovah Host of hosts – Jehovah Heer der heren
  10. God
  11. God boven alle goden
  12. Schepper God
  13. Schepper God Enige Maker en Formeerder
  14. Plan van de Goddelijke Maker
  15. יהוה Schepper van hemel en aarde en alles er op en eraan
  16. Zonder God geen reden, geen doel, geen hoop
  17. Schepper die onzichtbaar is
  18. Schepper God ook Vader
  19. Schepper Onuitputtelijk en Wijselijk
  20. Schepper van een groots geheel
  21. Schepper en schepping
  22. Schepping
  23. Schepping & goedbevinding door God
  24. Schepping, intelligent design, evolutie Ontstaan en ontwikkeling van het leven op aarde (1)
  25. Schepping, intelligent design, evolutie – Ontstaan en ontwikkeling van het leven op aarde (2)
  26. Schepper en Blogger God 1 Leegte en Beweging
  27. Schepping vanuit het Niets
  28. Schepping geschenk van God
  29. Schepselen en hun Maker
  30. De Wereld tot stand gekomen door het Woord van God
  31. Wereld
  32. Begin van leven op aard: schepping of evolutie
  33. Mens, mensheid en mensdom
  34. Menselijk geslacht – eerste ouders, begin
  35. Aanvang van de mens
  36. De mens volgens de Bijbelse chronologie
  37. Menselijk wezen
  38. EO-directie: ‘Wij geloven in God als Schepper’
  39. Gods vergeten Woord 9 Schepping 1 Scheppingsplan en Schepper
  40. Gods vergeten Woord 13 Schepping 5 Een God die het ter harte gaat
  41. Gods vergeten Woord 14 Schepping 6 De Schepping als doel en garantie
  42. Herinner
  43. In herinnering brengen
  44. Een losgeld voor iedereen 1 De Voorziening van een tweede AdamJezus Christus in het vlees gekomen
  45. Gelukkig is de persoon die weet wat te onthouden van het verleden
  46. Niet onwillig naar de dood gesleept
  47. Eerste stappen die leidden naar een loskoopoffer 1 Mens geplaatst in wereld van groen en andere levende wezens
  48. Eerste stappen die leidden naar een loskoopoffer 2 Lot na daad van ongehoorzaamheid
  49. Offers van mensen onvolkomen tegenover het volmaakte slachtoffer door God te leveren 2
  50. Offers van mensen onvolkomen tegenover het volmaakte slachtoffer door God te leveren 4 Verzet tegen God en Overeenkomstige prijs
  51. Het Wachttorengenootschap over Christadelphians #13 Onbegrijpelijk verkeerde voorstelling door het Wachttorengenootschap #2 Koninkrijk van God
  52. Tijden van gevangenschap, verbanning en verlossing
  53. Slavernij, Ongedesemd Brood en Feesten
  54. De zeven Feesten van God
  55. Zeven Feesten van God de belangrijkste feesten van de hele Bijbel
  56. Dienstknecht voor velen terwille van de waarheid van God
  57. Rond het Paasmaal
  58. Voorbereidingstijd tot een herinneringsmoment
  59. Meer dan Tien dingen die we moeten weten over Jezus
  60. 14 Nisan een dag om te herinneren #1 Oorsprong
  61. 14 Nisan een dag om te herinneren #2 In Jezus tijd
  62. 14 Nisan een dag om te herinneren #3 Voor het Overgangsfeest
  63. 14 Nisan een dag om te herinneren #5 De te vieren dag
  64. Belangrijkste weekend van het jaar 2016
  65. 2017 Nisan 10, uitkijkend naar 14 Nisan
  66. Zoenoffer
  67. Lijden bedekt door Zoenoffer
  68. Zonden gedragen door Jeshua op het hout

7 thoughts on “1 en 14 Nisan – Herinnering van oude wereld en denken aan nieuwe wereld

Geef een reactie - Give a reaction

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.